Magdançylyk

Magdan senagaty näme?

Magdan senagaty energiýa, senagat materiallary we infrastruktura ösüş isleglerini kanagatlandyrmak üçin mineral serişdeleriň (kömür, nebit, metallar we ş.m.) gözlegini, çykaryşyny we gaýtadan işlemegi öz içine alýar.

Magdan gazyp almak tebigy ýagdaýda ýerleşýän gaty (meselem, kömür we mineral), suwuk (meselem, çig nebit) ýa-da gaz görnüşli (meselem, tebigy gaz) minerallary çykarmagy öz içine alýar. Bu ýerasty ýa-da açyk usulda magdan gazyp almak, magdan işletmesi we çig mal taýýarlamak üçin niýetlenen magdan meýdançasynda ýa-da onuň golaýynda geçirilýän ähli kömekçi gaýtadan işlemek işlerini - owradmak, üwemek, baýlaşdyrmak we gaýtadan işlemek ýaly işleri öz içine alýar. Şeýle hem, ol satylýan önümleriň esasy gaýtadan işlemegini öz içine alýar. Suwy ýygnamak/arassalamak/paýlamak, geologiýa gözleg işleri we gurluşyk inženerçiligi ýaly işler muňa degişli däl.

Senagat klassifikasiýasy (GB/T4754-2017 esasynda)

Magdançylyk pudagy aşakdaky ýaly toparlara bölünýär:

•Kömür gazyp almak we ýuwmak: Kömür serişdelerini çykarmak we gaýtadan işlemek.

•Nebit we tebigy gazyň çykarylmagy: Çig nebitiň we tebigy gazyň gury ýerde we deňizde çykarylmagy.

•Demir/Demir däl metal magdanlaryny gazyp almak: Demir metallaryň (demir, marganes, hrom) we demir däl metallaryň (mis, gurşun, sink we ş.m.) gazylyp alynmagy.

•Metall däl magdan gazyp almak: Çäge, çagyl we himiki magdanlar ýaly metal däl minerallaryň gazylyp alynmagy.

•Magdan gazyp almak üçin goldaw işleri: Gazyp almak üçin tehniki goldaw we logistika hyzmatlaryny bermek.

•Beýleki magdan gazyp almak: Geotermal energiýa we mineral suw ýaly ýöriteleşdirilen serişdeleri öz içine alýar.

Senagat zynjyrynyň gurluşy

Magdançylyk gymmaty zynjyry senagat ulgamlary üçin esasy çig mal bilen üpjün edýän gözleg, gazyp almak, gaýtadan işlemek (meselem, magdan baýlaşdyrmak, eretmek) we serişdeleri gaýtadan işlemek işlerini öz içine alýar.

Magdançylykda işleýiş kynçylyklary

Magdançylyk klapanlar we turbageçirijiler üçin esasy ulanylyş ugry bolup, bu ýerde agyr iş şertleri turbageçirijileriň saýlanmagyna, dizaýnyna we ömrüniň dowamlylygyna gönüden-göni täsir edýär. Aşakda dört ölçegli turbageçirijiler üçin magdançylyk kynçylyklarynyň ulgamlaýyn seljermesi, goldaw berýän maglumatlar we mysallar bilen berilýär:

I. Mediýanyň häsiýetnamalary: Ýokary gatylyk, güýçli aşynma, köp fazaly akym

•Materialyň gatylygy we bölejikleriniň ölçegi:

Magdan görnüşleri:Metall magdanlary (Fe, Cu, Pb-Zn) adatça ýokary Mohs gatylygyna eýedir (6-8). Metall däl magdanlar (fosfat, fluorit) ýumşakdyr (Mohs 3-5), ýöne galyndylar köplenç kwarts ýaly ýokary gatylykdaky garyndylary öz içine alýar.

Bölejikleriň paýlanyşy:Owradylan magdan: 10-50 mm; Galyndylar: 0,1-5 mm; Uwradylan magdan: <0,074 mm (poroşok daşamak).

Täsiriň täsiri:Uly bölejikler (>20 mm) ýokary tizlikli akymlarda "ýüzmegiň aşynmagyna" sebäp bolýar; kiçi bölejikler (<5 mm) bolsa "oýuklaryň aşynmagyna" sebäp bolýar. Birleşdirilende, olar turba geçirijileriniň ömrüni ep-esli gysgaldyrýar.

•Iberilen Medianyň Ýagdaýy:

Gaty-suwuk maddalaryň akymy (Slurry):Çygly gaýtadan işlenişde, şlamyň gaty mukdary 30%-60% ýetýär (meselem, mis flotasiýa galyndylary). Suwuk daşaýjylar (suw/himiki maddalar) bölejikleriň eroziýasyny çaltlaşdyrýar.

Gaz-Gaty Akyş:Gury gaýtadan işlemekde/tozan gözegçiliginde, 15-30 m/s howa tizligi ownuk bölejikleri (kömür/magdan tozany) şlamdakydan 3-5 esse köp eroziýa edýär.

Korroziýa:Sulfidleri (meselem, pirit) öz içine alýan şlamlar çygly şertlerde kislotaly gurşawlary (pH <4) emele getirýär we metalyň poslamagyny çaltlaşdyrýar.

II. Işleýiş gurşawy: Ekstremal şertler we çylşyrymlylyklar

•Temperatura we basyş:

Temperaturanyň üýtgemegi:Ýerasty temperatura: 5-35°C; Üwütme zawodlary (mehaniki ýylylyk): >50°C; Gidrotermal çökündiler: >80°C.

Basyş täsiri:100-300 m (1-3 MPa basyş) nasos başlyklary. Egrilerde basyşyň birden üýtgemegi bölejikleriň urgusyny güýçlendirýär.

•Mehaniki titreme we gurnama çäklendirmeleri:

Titreşme çeşmeleri:Owradyjylar, şarly degirmenler (10-50 Hz ýygylyk, 2-10 mm amplituda) turba birikmelerini gowşadýar we kebşirlenen gyralarda ýadawlyk ýaryklaryny döredýär.

Giňişlik çäklendirmeleri:Dar ýerasty tuneller berk egrilikleri (radiusy R ≤ 5D) talap edýär, bu ýerde aşynma tizligi göni böleklerden 5-8 esse ýokarydyr.

III. Enjamlaryň şertleri: Ýokary ýük we üznüksiz işleýiş

•Daşamak ulgamynyň parametrleri:

Akym tizligi we tizligi:Iri magdan: 3-5 m/s; Ownuk şlam: 1,5-3 m/s. Bir liniýanyň kuwwaty: 1000-3000 m³/s, ýokary basyşa we aşynma garşylygyny talap edýär.

Daşamak aralygy:Açyk karýer: birnäçe km; Ýerasty karýer: 500-2000 m. Uzak aralyklar toplanan aşynmalara sebäp bolýar.

•Start-Stop siklleri we tehniki hyzmat:

Welosiped sürmekde ýygy-ýygydan:Magdan görnüşine esaslanýan proses sazlamalary günde 10-20 gezek başlamaga/durmaga getirýär. Wagtlaýyn basyşyň ýokarlanmagy (suw çekiç) işçi basyşynyň 2-3 essesine ýetýär.

Gysga möhletli tehniki hyzmat penjireleri:Önümçiligiň ýokary dowamlylygy ýyllyk togtadyşlary <15 gün bilen çäklendirýär, bu bolsa turba geçirijileriniň çalt çalşyrylmagyny talap edýär.